4.6.2

क्षीणदायकुटुम्बम् अल्पनिर्वेशं विपरीतदेशजातिगोत्रनामकर्मापदेशं प्रच्छन्नवृत्तिकर्माणं मांससुराभक्ष्यभोजनगन्धमाल्यवस्त्रविभूषणेषु प्रसक्तम् अतिव्ययकर्तारं पुंश्चलीद्यूतशौण्डिकेषु प्रसक्तम् अभीक्ष्णप्रवासिनम् अविज्ञातस्थानगमनम् एकान्तारण्यनिष्कुटविकालचारिणं प्रच्छन्ने सामिषे वा देशे बहुमन्त्रसंनिपातं सद्यःक्षतव्रणानां गूढप्रतीकारकारयितारम् अन्तर्गृहनित्यम् अभ्यधिगन्तारं कान्तापरं परपरिग्रहाणां परस्त्रीद्रव्यवेश्मनाम् अभीक्ष्णप्रष्टारं कुत्सितकर्मशास्त्रोपकरणसंसर्गं विरात्रे छन्नकुड्यच्छायासंचारिणं विरूपद्रव्याणाम् अदेशकालविक्रेतारं जातवैराशयं हीनकर्मजातिं विगूहमानरूपं लिङ्गेनालिङ्गिनं लिङ्गिनं वा भिन्नाचारं पूर्वकृतापदानं स्वकर्मभिर् अपदिष्टं नागरिकमहामात्रदर्शने गूहमानम् अपसरन्तम् अनुच्छ्वासोपवेशिनम् आविग्नं शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णं शस्त्रहस्तमनुष्यसम्पातत्रासिनं हिंस्रस्तेननिधिनिक्षेपापहारपरप्रयोगगूढाजीविनाम् अन्यतमं शङ्केत

kṣīṇadāyakuṭumbam alpanirveśaṃ viparītadeśajātigotranāmakarmāpadeśaṃ pracchannavṛttikarmāṇaṃ māṃsasurābhakṣyabhojanagandhamālyavastravibhūṣaṇeṣu prasaktam ativyayakartāraṃ puṃścalīdyūtaśauṇḍikeṣu prasaktam abhīkṣṇapravāsinam avijñātasthānagamanam ekāntāraṇyaniṣkuṭavikālacāriṇaṃ pracchanne sāmiṣe vā deśe bahumantrasaṃnipātaṃ sadyaḥkṣatavraṇānāṃ gūḍhapratīkārakārayitāram antargṛhanityam abhyadhigantāraṃ kāntāparaṃ paraparigrahāṇāṃ parastrīdravyaveśmanām abhīkṣṇapraṣṭāraṃ kutsitakarmaśāstropakaraṇasaṃsargaṃ virātre channakuḍyacchāyāsaṃcāriṇaṃ virūpadravyāṇām adeśakālavikretāraṃ jātavairāśayaṃ hīnakarmajātiṃ vigūhamānarūpaṃ liṅgenāliṅginaṃ liṅginaṃ vā bhinnācāraṃ pūrvakṛtāpadānaṃ svakarmabhir apadiṣṭaṃ nāgarikamahāmātradarśane gūhamānam apasarantam anucchvāsopaveśinam āvignaṃ śuṣkabhinnasvaramukhavarṇaṃ śastrahastamanuṣyasampātatrāsinaṃ hiṃsrastenanidhinikṣepāpahāraparaprayogagūḍhājīvinām anyatamaṃ śaṅketa

4.6.3

इति शङ्काभिग्रहः

iti śaṅkābhigrahaḥ

4.6.4

रूपाभिग्रहस्तु नष्टापहृतम् अविद्यमानं तज्जातव्यवहारिषु निवेदयेत्

rūpābhigrahastu naṣṭāpahṛtam avidyamānaṃ tajjātavyavahāriṣu nivedayet

4.6.5

तच्चेन् निवेदितम् आसाद्य प्रच्छादयेयुः साचिव्यकरदोषम् आप्नुयुः

taccen niveditam āsādya pracchādayeyuḥ sācivyakaradoṣam āpnuyuḥ

4.6.6

अजानन्तो ऽस्य द्रव्यस्यातिसर्गेण मुच्येरन्

ajānanto 'sya dravyasyātisargeṇa mucyeran

4.6.7

न चानिवेद्य संस्थाध्यक्षस्य पुराणभाण्डानाम् आधानं विक्रयं वा कुर्युः

na cānivedya saṃsthādhyakṣasya purāṇabhāṇḍānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā kuryuḥ

4.6.8

तच्चेन् निवेदितम् आसाद्येत रूपाभिगृहीतम् आगमं पृच्छेत् कुतस्ते लब्धम् इति

taccen niveditam āsādyeta rūpābhigṛhītam āgamaṃ pṛcchet kutaste labdham iti

4.6.9

स चेत् ब्रूयात् दायाद्याद् अवाप्तम् अमुष्माल्लब्धं क्रीतं कारितम् आधिप्रच्छन्नम् अयम् अस्य देशः कालश्चोपसम्प्राप्तेर् अयम् अस्यार्घः प्रमाणं लक्षणं मूल्यं च इति तस्यागमसमाधौ मुच्येत

sa cet brūyāt dāyādyād avāptam amuṣmāllabdhaṃ krītaṃ kāritam ādhipracchannam ayam asya deśaḥ kālaścopasamprāpter ayam asyārghaḥ pramāṇaṃ lakṣaṇaṃ mūlyaṃ ca iti tasyāgamasamādhau mucyeta

4.6.10

नाष्टिकश्चेत् तद् एव प्रतिसंदध्याद् यस्य पूर्वो दीर्घश्च परिभोगः शुचिर् वा देशस् तस्य द्रव्यम् इति विद्यात्

nāṣṭikaścet tad eva pratisaṃdadhyād yasya pūrvo dīrghaśca paribhogaḥ śucir vā deśas tasya dravyam iti vidyāt

4.6.11

चतुष्पदद्विपदानाम् अपि हि रूपलिङ्गसामान्यं भवति किम् अङ्ग पुनर् एकयोनिद्रव्यकर्तृप्रसूतानां कुप्याभरणभाण्डानाम् इति

catuṣpadadvipadānām api hi rūpaliṅgasāmānyaṃ bhavati kim aṅga punar ekayonidravyakartṛprasūtānāṃ kupyābharaṇabhāṇḍānām iti

4.6.12

स चेद् ब्रूयात् याचितकम् अवक्रीतकम् आहितकं निक्षेपम् उपनिधिं वैयावृत्यकर्म वामुष्य इति तस्यापसारप्रतिसंधानेन मुच्येत

sa ced brūyāt yācitakam avakrītakam āhitakaṃ nikṣepam upanidhiṃ vaiyāvṛtyakarma vāmuṣya iti tasyāpasārapratisaṃdhānena mucyeta

4.6.13

नैवम् इत्यपसारो वा ब्रूयाद् रूपाभिगृहीतः परस्य दानकारणम् आत्मनः प्रतिग्रहकारणम् उपलिङ्गनं वा दायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकोपद्रष्टृभिर् उपश्रोतृभिर् वा प्रतिसमानयेत्

naivam ityapasāro vā brūyād rūpābhigṛhītaḥ parasya dānakāraṇam ātmanaḥ pratigrahakāraṇam upaliṅganaṃ vā dāyakadāpakanibandhakapratigrāhakopadraṣṭṛbhir upaśrotṛbhir vā pratisamānayet

4.6.14

उझितप्रनष्टनिष्पतितोपलब्धस्य देशकाललाभोपलिङ्गनेन शुद्धिः

ujhitapranaṣṭaniṣpatitopalabdhasya deśakālalābhopaliṅganena śuddhiḥ

4.6.15

अशुद्धस्तच्च तावच्च दण्डं दद्यात्

aśuddhastacca tāvacca daṇḍaṃ dadyāt

4.6.16

अन्यथा स्तेयदण्डं भजेत

anyathā steyadaṇḍaṃ bhajeta

4.6.17

इति रूपाभिग्रहः

iti rūpābhigrahaḥ

4.6.17.2

कर्माभिग्रहस्तु मुषितवेश्मनः प्रवेशनिष्कसनम् अद्वारेण द्वारस्य संधिना बीजेन वा वेधम् उत्तमागारस्य जालवातायननीप्रवेधम् आरोहणावतरणे च कुड्यस्य वेधम् उपखननं वा गूढद्रव्यनिक्षेपणग्रहणोपायम् उपदेशोपलभ्यम् अभ्यन्तरच्छेदोत्करपरिमर्दोपकरणम् अभ्यन्तरकृतं विद्यात्

karmābhigrahastu muṣitaveśmanaḥ praveśaniṣkasanam advāreṇa dvārasya saṃdhinā bījena vā vedham uttamāgārasya jālavātāyananīpravedham ārohaṇāvataraṇe ca kuḍyasya vedham upakhananaṃ vā gūḍhadravyanikṣepaṇagrahaṇopāyam upadeśopalabhyam abhyantaracchedotkaraparimardopakaraṇam abhyantarakṛtaṃ vidyāt

4.6.18

विपर्यये बाह्यकृतम् उभयत उभयकृतम्

viparyaye bāhyakṛtam ubhayata ubhayakṛtam

4.6.19

अभ्यन्तरकृते पुरुषम् आसन्नं व्यसनिनं क्रूरसहायं तस्करोपकरणसंसर्गं स्त्रियं वा दरिद्रकुलाम् अन्यप्रसक्तां वा परिचारकजनं वा तद्विधाचारम् अतिस्वप्नं निद्राक्लान्तम् आविग्नं शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णम् अनवस्थितम् अतिप्रलापिनम् उच्चारोहणसंरब्धगात्रं विलूननिघृष्टभिन्नपाटितशरीरवस्त्रं जातकिणसंरब्धहस्तपादं पांसुपूर्णकेशनखं विलूनभुग्नकेशनखं वा सम्यक्स्नातानुलिप्तं तैलप्रमृष्टगात्रं सद्योधौतहस्तपादं वा पांसुपिच्छिलेषु तुल्यपादपदनिक्षेपं प्रवेशनिष्कसनयोर् वा तुल्यमाल्यमद्यगन्धवस्त्रच्छेदविलेपनस्वेदं परीक्षेत

abhyantarakṛte puruṣam āsannaṃ vyasaninaṃ krūrasahāyaṃ taskaropakaraṇasaṃsargaṃ striyaṃ vā daridrakulām anyaprasaktāṃ vā paricārakajanaṃ vā tadvidhācāram atisvapnaṃ nidrāklāntam āvignaṃ śuṣkabhinnasvaramukhavarṇam anavasthitam atipralāpinam uccārohaṇasaṃrabdhagātraṃ vilūnanighṛṣṭabhinnapāṭitaśarīravastraṃ jātakiṇasaṃrabdhahastapādaṃ pāṃsupūrṇakeśanakhaṃ vilūnabhugnakeśanakhaṃ vā samyaksnātānuliptaṃ tailapramṛṣṭagātraṃ sadyodhautahastapādaṃ vā pāṃsupicchileṣu tulyapādapadanikṣepaṃ praveśaniṣkasanayor vā tulyamālyamadyagandhavastracchedavilepanasvedaṃ parīkṣeta

4.6.20

चोरं पारदारिकं वा विद्यात्

coraṃ pāradārikaṃ vā vidyāt

Arthaśāstra