2.15.64

उच्चैर् धान्यस्य निक्षेपो मूताः क्षारस्य संहताः

uccair dhānyasya nikṣepo mūtāḥ kṣārasya saṃhatāḥ

2.15.64.2

मृत्काष्ठकोष्ठाः स्नेहस्य पृथिवी लवणस्य च

mṛtkāṣṭhakoṣṭhāḥ snehasya pṛthivī lavaṇasya ca

2.16.1

पण्याध्यक्षः स्थलजलजानां नानाविधानां पण्यानां स्थलपथवारिपथोपयातानां सारफल्ग्वर्घान्तरं प्रियाप्रियतां च विद्यात् तथा विक्षेपसंक्षेपक्रयविक्रयप्रयोगकालान्

paṇyādhyakṣaḥ sthalajalajānāṃ nānāvidhānāṃ paṇyānāṃ sthalapathavāripathopayātānāṃ sāraphalgvarghāntaraṃ priyāpriyatāṃ ca vidyāt tathā vikṣepasaṃkṣepakrayavikrayaprayogakālān

2.16.2

यच्च पण्यं प्रचुरं स्यात् तद् एकीकृत्यार्घम् आरोपयेत्

yacca paṇyaṃ pracuraṃ syāt tad ekīkṛtyārgham āropayet

2.16.3

प्राप्ते ऽर्घे वार्घान्तरं कारयेत्

prāpte 'rghe vārghāntaraṃ kārayet

2.16.4

स्वभूमिजानां राजपण्यानाम् एकमुखं व्यवहारं स्थापयेत् परभूमिजानाम् अनेकमुखम्

svabhūmijānāṃ rājapaṇyānām ekamukhaṃ vyavahāraṃ sthāpayet parabhūmijānām anekamukham

2.16.5

उभयं च प्रजानाम् अनुग्रहेण विक्रापयेत्

ubhayaṃ ca prajānām anugraheṇa vikrāpayet

2.16.6

स्थूलम् अपि च लाभं प्रजानाम् औपघातिकं वारयेत्

sthūlam api ca lābhaṃ prajānām aupaghātikaṃ vārayet

2.16.7

अजस्रपण्यानां कालोपरोधं संकुलदोषं वा नोत्पादयेत्

ajasrapaṇyānāṃ kāloparodhaṃ saṃkuladoṣaṃ vā notpādayet

2.16.8

बहुमुखं वा राजपण्यं वैदेहकाः कृतार्घं विक्रीणीरन्

bahumukhaṃ vā rājapaṇyaṃ vaidehakāḥ kṛtārghaṃ vikrīṇīran

2.16.9

छेदानुरूपं च वैधरणं दद्युः

chedānurūpaṃ ca vaidharaṇaṃ dadyuḥ

2.16.10

षोडशभागो मानव्याजी विंशतिभागस्तुलामानम् गण्यपण्यानाम् एकादशभागः

ṣoḍaśabhāgo mānavyājī viṃśatibhāgastulāmānam gaṇyapaṇyānām ekādaśabhāgaḥ

2.16.11

परभूमिजं पण्यम् अनुग्रहेणावाहयेत्

parabhūmijaṃ paṇyam anugraheṇāvāhayet

2.16.12

नाविकसार्थवाहेभ्यश्च परिहारम् आयतिक्षमं दद्यात्

nāvikasārthavāhebhyaśca parihāram āyatikṣamaṃ dadyāt

2.16.13

अनभियोगश् चार्थेष्वागन्तूनाम् अन्यत्र सभ्योपकारिभ्यः

anabhiyogaś cārtheṣvāgantūnām anyatra sabhyopakāribhyaḥ

2.16.14

पण्याधिष्ठातारः पण्यमूल्यम् एकमुखं काष्ठद्रोण्याम् एकच्छिद्रापिधानायां निदध्युः

paṇyādhiṣṭhātāraḥ paṇyamūlyam ekamukhaṃ kāṣṭhadroṇyām ekacchidrāpidhānāyāṃ nidadhyuḥ

2.16.15

अह्नश्चाष्टमे भागे पण्याध्यक्षस्यार्पयेयुः इदं विक्रीतम् इदं शेषम् इति

ahnaścāṣṭame bhāge paṇyādhyakṣasyārpayeyuḥ idaṃ vikrītam idaṃ śeṣam iti

2.16.16

तुलामानभाण्डं चार्पयेयुः

tulāmānabhāṇḍaṃ cārpayeyuḥ

2.16.17

इति स्वविषये व्याख्यातम्

iti svaviṣaye vyākhyātam

2.16.18

परविषये तु पण्यप्रतिपण्ययोर् अर्घं मूल्यं चागमय्य शुल्कवर्तन्यातिवाहिकगुल्मतरदेयभक्तभागव्ययशुद्धम् उदयं पश्येत्

paraviṣaye tu paṇyapratipaṇyayor arghaṃ mūlyaṃ cāgamayya śulkavartanyātivāhikagulmataradeyabhaktabhāgavyayaśuddham udayaṃ paśyet

Arthaśāstra