1.20.112.2

गच्छंस् तिष्ठञ्जपञ्जाग्रच्छुचिर् वाप्यशुचिर् यदि

gacchaṃs tiṣṭhañjapañjāgracchucir vāpyaśucir yadi

1.20.113

न कर्मणा च लिप्तः स्याज्जलेनाब्जदलं यथा

na karmaṇā ca liptaḥ syājjalenābjadalaṃ yathā

1.20.113.2

वायौ चलति सर्वेऽपि चलन्तीन्द्रियधातवः

vāyau calati sarve'pi calantīndriyadhātavaḥ

1.20.114

स्थिते वायौ स्थिरे सर्वं वपुःप्रभृति शाम्भवि

sthite vāyau sthire sarvaṃ vapuḥprabhṛti śāmbhavi

1.20.114.2

तस्माद्वायुं निबध्नीयात्स्थिरे वाते स्थिरं मनः

tasmādvāyuṃ nibadhnīyātsthire vāte sthiraṃ manaḥ

1.20.115

स्थिरे मनसि जीवश्च स्थिरो भवति भैरवि

sthire manasi jīvaśca sthiro bhavati bhairavi

1.20.115.2

यावत्संयमितो वायुर्यावच्चेतोऽपि सुस्थिरम्

yāvatsaṃyamito vāyuryāvacceto'pi susthiram

1.20.116

बीजं यावद्भ्रुवोर्मध्ये तावत्कालभयं न हि

bījaṃ yāvadbhruvormadhye tāvatkālabhayaṃ na hi

1.20.116.2

षट्त्रिंशद्व्यङ्गुलं नित्यं ततः प्राणः प्रकीर्तितः

ṣaṭtriṃśadvyaṅgulaṃ nityaṃ tataḥ prāṇaḥ prakīrtitaḥ

1.20.117

बद्धपद्मासने स्थित्वा ऋज्वङ्गः स्थिरमानसः

baddhapadmāsane sthitvā ṛjvaṅgaḥ sthiramānasaḥ

1.20.117.2

वामनासापुटेनैव पूरयेत्प्राणमारुतम्

vāmanāsāpuṭenaiva pūrayetprāṇamārutam

1.20.118

यावत्षोडशमात्रं च कुम्भयेद् द्वादश प्रिये

yāvatṣoḍaśamātraṃ ca kumbhayed dvādaśa priye

1.20.118.2

रेचयेद्दशमात्रं च दक्षनासापुटेन च

recayeddaśamātraṃ ca dakṣanāsāpuṭena ca

1.20.119

पुनश्च सूर्यमार्गेण पूरयेत् पूर्ववत्प्रिये

punaśca sūryamārgeṇa pūrayet pūrvavatpriye

1.20.119.2

कुम्भयित्वा रेचयेच्च वामनासापुटेन च

kumbhayitvā recayecca vāmanāsāpuṭena ca

1.20.120

प्राणायामविधिः प्रोक्तस्त्रिविधो योगिवन्दिते

prāṇāyāmavidhiḥ proktastrividho yogivandite

1.20.120.2

अधमो मध्यमो देवि ह्युत्तमोऽपि यथाक्रमम्

adhamo madhyamo devi hyuttamo'pi yathākramam

1.20.121

प्रोक्तो ऽयम् अधमस् तस्माद् द्विगुणो मध्यमः स्मृतः

prokto 'yam adhamas tasmād dviguṇo madhyamaḥ smṛtaḥ

1.20.121.2

उत्तमस्त्रिगुणः प्रोक्तः प्राणायामोऽयमीश्वरि

uttamastriguṇaḥ proktaḥ prāṇāyāmo'yamīśvari

1.20.122

यदा तु वामनासायां पूरयेच्चन्द्रमक्षरम्

yadā tu vāmanāsāyāṃ pūrayeccandramakṣaram

Ānandakanda