3.30.1

आर्भवं शंसति

ārbhavaṃ śaṃsati

3.30.2

ऋभवो वै देवेषु तपसा सोमपीथम् अभ्यजयंस् तेभ्यः प्रातःसवने वाचिकल्पयिषंस् तान् अग्निर् वसुभिः प्रातःसवनाद् अनुदत तेभ्यो माध्यंदिने सवने वाचिकल्पयिषंस् तान् इन्द्रो रुद्रैर् माध्यंदिनात् सवनाद् अनुदत तेभ्यस् तृतीयसवने वाचिकल्पयिषंस् तान् विश्वे देवा अनोनुद्यन्त नेह पास्यन्ति नेहेति स प्रजापतिर् अब्रवीत् सवितारं तव वा इमे ऽन्तेवासास् त्वम् एवैभिः संपिबस्वेति स तथेत्य् अब्रवीत् सविता तान् वै त्वम् उभयतः परिपिबेति तान् प्रजापतिर् उभयतः पर्यपिबत्

ṛbhavo vai deveṣu tapasā somapītham abhyajayaṃs tebhyaḥ prātaḥsavane vācikalpayiṣaṃs tān agnir vasubhiḥ prātaḥsavanād anudata tebhyo mādhyaṃdine savane vācikalpayiṣaṃs tān indro rudrair mādhyaṃdināt savanād anudata tebhyas tṛtīyasavane vācikalpayiṣaṃs tān viśve devā anonudyanta neha pāsyanti neheti sa prajāpatir abravīt savitāraṃ tava vā ime 'ntevāsās tvam evaibhiḥ saṃpibasveti sa tathety abravīt savitā tān vai tvam ubhayataḥ paripibeti tān prajāpatir ubhayataḥ paryapibat

3.30.3

ते एते धाय्ये अनिरुक्ते प्राजापत्ये शस्येते अभित आर्भवं सुरूपकृत्नुम् ऊतये ऽयं वेनश् चोदयत् पृश्निगर्भा इति प्रजापतिर् एवैनांस् तद् उभयतः परिपिबति तस्माद् उ श्रेष्ठी पात्रे रोचयत्य् एव यं कामयते तम्

te ete dhāyye anirukte prājāpatye śasyete abhita ārbhavaṃ surūpakṛtnum ūtaye 'yaṃ venaś codayat pṛśnigarbhā iti prajāpatir evaināṃs tad ubhayataḥ paripibati tasmād u śreṣṭhī pātre rocayaty eva yaṃ kāmayate tam

3.30.4

तेभ्यो वै देवा अपैवाबीभत्सन्त मनुष्यगन्धात् त एते धाय्ये अन्तरदधत येभ्यो मातैवा पित्र इति

tebhyo vai devā apaivābībhatsanta manuṣyagandhāt ta ete dhāyye antaradadhata yebhyo mātaivā pitra iti

3.31.1

वैश्वदेवं शंसति

vaiśvadevaṃ śaṃsati

3.31.2

यथा वै प्रजा एवं वैश्वदेवं तद् यथान्तरं जनता एवं सूक्तानि यथारण्यान्य् एवं धाय्यास् तद् उभयतो धाय्याम् पर्याह्वयते तस्मात् तान्य् अरण्यानि सन्त्य् अनरण्यानि मृगैश् च वयोभिश् चेति ह स्माह

yathā vai prajā evaṃ vaiśvadevaṃ tad yathāntaraṃ janatā evaṃ sūktāni yathāraṇyāny evaṃ dhāyyās tad ubhayato dhāyyām paryāhvayate tasmāt tāny araṇyāni santy anaraṇyāni mṛgaiś ca vayobhiś ceti ha smāha

3.31.3

यथा वै पुरुष एवं वैश्वदेवं तस्य यथावन्तरम् अङ्गान्य् एवं सूक्तानि यथा पर्वाण्य् एवं धाय्यास् तद् उभयतो धाय्याम् पर्याह्वयते तस्मात् पुरुषस्य पर्वाणि शिथिराणि सन्ति दृﾱहानि ब्रह्मणा हि तानि

yathā vai puruṣa evaṃ vaiśvadevaṃ tasya yathāvantaram aṅgāny evaṃ sūktāni yathā parvāṇy evaṃ dhāyyās tad ubhayato dhāyyām paryāhvayate tasmāt puruṣasya parvāṇi śithirāṇi santi dṛﾱhāni brahmaṇā hi tāni

3.31.4

मूलं वा एतद् यज्ञस्य यद् धाय्याश् च याज्याश् च तद् यद् अन्या अन्या धाय्याश् च याज्याश् च कुर्युर् उन्मूलम् एव तद् यज्ञं कुर्युस् तस्मात् ताः समान्य एव स्युः

mūlaṃ vā etad yajñasya yad dhāyyāś ca yājyāś ca tad yad anyā anyā dhāyyāś ca yājyāś ca kuryur unmūlam eva tad yajñaṃ kuryus tasmāt tāḥ samānya eva syuḥ

3.31.5

पाञ्चजन्यं वा एतद् उक्थं यद् वैश्वदेवं सर्वेषां वा एतत् पञ्चजनानाम् उक्थम् देवमनुष्याणां गन्धर्वाप्सरसां सर्पाणां च पितॄणां चैतेषां वा एतत् पञ्चजनानाम् उक्थम्

pāñcajanyaṃ vā etad ukthaṃ yad vaiśvadevaṃ sarveṣāṃ vā etat pañcajanānām uktham devamanuṣyāṇāṃ gandharvāpsarasāṃ sarpāṇāṃ ca pitṝṇāṃ caiteṣāṃ vā etat pañcajanānām uktham

3.31.6

सर्व एनम् पञ्चजना विदुर् ऐनम् पञ्चिन्यै जनतायै हविनो गच्छन्ति य एवं वेद

sarva enam pañcajanā vidur ainam pañcinyai janatāyai havino gacchanti ya evaṃ veda

3.31.7

सर्वदेवत्यो वा एष होता यो वैश्वदेवं शंसति सर्वा दिशो ध्यायेच्छंसिष्यन् सर्वास्व् एव तद् दिक्षु रसं दधाति

sarvadevatyo vā eṣa hotā yo vaiśvadevaṃ śaṃsati sarvā diśo dhyāyecchaṃsiṣyan sarvāsv eva tad dikṣu rasaṃ dadhāti

3.31.8

यस्याम् अस्य दिशि द्वेष्यः स्यान् न तां ध्यायेद् अनुहायैवास्य तद् वीर्यम् आदत्ते

yasyām asya diśi dveṣyaḥ syān na tāṃ dhyāyed anuhāyaivāsya tad vīryam ādatte

3.31.9

अदितिर् द्यौर् अदितिर् अन्तरिक्षम् इत्य् उत्तमया परिदधातीयं वा अदितिर् इयं द्यौर् इयं अन्तरिक्षम्

aditir dyaur aditir antarikṣam ity uttamayā paridadhātīyaṃ vā aditir iyaṃ dyaur iyaṃ antarikṣam

3.31.10

अदितिर् माता स पिता स पुत्र इतीयं वै मातेयम् पितेयम् पुत्रः

aditir mātā sa pitā sa putra itīyaṃ vai māteyam piteyam putraḥ

3.31.11

विश्वे देवा अदितिः पञ्च जना इत्य् अस्यां वै विश्वे देवा अस्याम् पञ्चजनाः

viśve devā aditiḥ pañca janā ity asyāṃ vai viśve devā asyām pañcajanāḥ

3.31.12

अदितिर् जातम् अदितिर् जनित्वम् इतीयं वै जातम् इयं जनित्वम्

aditir jātam aditir janitvam itīyaṃ vai jātam iyaṃ janitvam

3.31.13

द्विः पच्छः परिदधाति चतुष्पादा वै पशवः पशूनाम् अवरुद्ध्यै सकृद् अर्धर्चशः प्रतिष्ठाया एव द्विप्रतिष्ठो वै पुरुषश् चतुष्पादाः पशवो यजमानम् एव तद् द्विप्रतिष्ठं चतुष्पात्सु पशुषु प्रतिष्ठापयति

dviḥ pacchaḥ paridadhāti catuṣpādā vai paśavaḥ paśūnām avaruddhyai sakṛd ardharcaśaḥ pratiṣṭhāyā eva dvipratiṣṭho vai puruṣaś catuṣpādāḥ paśavo yajamānam eva tad dvipratiṣṭhaṃ catuṣpātsu paśuṣu pratiṣṭhāpayati

3.31.14

सदैव पञ्चजनीयया परिदध्यात् तद् उपस्पृशन् भूमिम् परिदध्यात् तद् यस्याम् एव यज्ञं संभरति तस्याम् एवैनं तद् अन्ततः प्रतिष्ठापयति

sadaiva pañcajanīyayā paridadhyāt tad upaspṛśan bhūmim paridadhyāt tad yasyām eva yajñaṃ saṃbharati tasyām evainaṃ tad antataḥ pratiṣṭhāpayati

3.31.15

विश्वे देवाः शृणुतेमं हवम् म इति वैश्वदेवम् उक्थं शस्त्वा वैश्वदेव्या यजति यथाभागं तद् देवताः प्रीणाति

viśve devāḥ śṛṇutemaṃ havam ma iti vaiśvadevam ukthaṃ śastvā vaiśvadevyā yajati yathābhāgaṃ tad devatāḥ prīṇāti

3.32.1

आग्नेयी प्रथमा घृतयाज्या सौमी सौम्ययाज्या वैष्णवी घृतयाज्या त्वं सोम पितृभिः संविदान इति सौम्यस्य पितृमत्या यजति

āgneyī prathamā ghṛtayājyā saumī saumyayājyā vaiṣṇavī ghṛtayājyā tvaṃ soma pitṛbhiḥ saṃvidāna iti saumyasya pitṛmatyā yajati

Aitareyabrāhmaṇa