3.13.2

अथास्य यत् स्वं छन्द आसीद् अनुष्टुप् ताम् उदन्तम् अभ्य् उदौहद् अछावाकीयाम् अभि सैनम् अब्रवीद् अनुष्टुप् त्वं न्व् एव देवानाम् पापिष्ठो ऽसि यस्य ते ऽहं स्वं छन्दो ऽस्मि यां मोदन्तम् अभ्य् उदौहीर् अछावाकीयाम् अभीति तद् अजानात् स स्वं सोमम् आहरत् स स्वे सोमे ऽग्रम् मुखम् अभि पर्याहरद् अनुष्टुभं तस्माद् व् अनुष्टुब् अग्रिया मुख्या युज्यते सर्वेषां

athāsya yat svaṃ chanda āsīd anuṣṭup tām udantam abhy udauhad achāvākīyām abhi sainam abravīd anuṣṭup tvaṃ nv eva devānām pāpiṣṭho 'si yasya te 'haṃ svaṃ chando 'smi yāṃ modantam abhy udauhīr achāvākīyām abhīti tad ajānāt sa svaṃ somam āharat sa sve some 'gram mukham abhi paryāharad anuṣṭubhaṃ tasmād v anuṣṭub agriyā mukhyā yujyate sarveṣāṃ

3.13.3

अग्रियो मुख्यो भवति श्रेष्ठताम् अश्नुते य एवं वेद

agriyo mukhyo bhavati śreṣṭhatām aśnute ya evaṃ veda

3.13.4

स्वे वै स तत् सोमे ऽकल्पयत् तस्माद् यत्र क्व च यजमानवशो भवति कल्पत एव यज्ञो ऽपि

sve vai sa tat some 'kalpayat tasmād yatra kva ca yajamānavaśo bhavati kalpata eva yajño 'pi

3.13.5

तस्यै जनतायै कल्पते यत्रैवं विद्वान् यजमानो वशी यजते

tasyai janatāyai kalpate yatraivaṃ vidvān yajamāno vaśī yajate

3.14.1

अग्निर् वै देवानां होतासीत् तं मृत्युर् बहिष्पवमाने ऽसीदत् सो ऽनुष्टुभाज्यम् प्रत्यपद्यत मृत्युम् एव तत् पर्यक्रामत् तम् आज्ये ऽसीदत् स प्रौगेण प्रत्यपद्यत मृत्युम् एव तत् पर्यक्रामत्

agnir vai devānāṃ hotāsīt taṃ mṛtyur bahiṣpavamāne 'sīdat so 'nuṣṭubhājyam pratyapadyata mṛtyum eva tat paryakrāmat tam ājye 'sīdat sa praugeṇa pratyapadyata mṛtyum eva tat paryakrāmat

3.14.2

तम् माध्यंदिने पवमाने ऽसीदत् सो ऽनुष्टुभा मरुत्वतीयम् प्रत्यपद्यत मृत्युम् एव तत् पर्यक्रामत् तं माध्यंदिने बृहतीषु नाशक्नोत् सत्तुम् प्राणा वै बृहत्यः प्राणान् एव तन् नाशक्नोद् व्यवैतुं तस्मान् माध्यंदिने होता बृहतीषु स्तोत्रियेणैव प्रतिपद्यते प्राणा वै बृहत्यः प्राणान् एव तद् अभि प्रतिपद्यते

tam mādhyaṃdine pavamāne 'sīdat so 'nuṣṭubhā marutvatīyam pratyapadyata mṛtyum eva tat paryakrāmat taṃ mādhyaṃdine bṛhatīṣu nāśaknot sattum prāṇā vai bṛhatyaḥ prāṇān eva tan nāśaknod vyavaituṃ tasmān mādhyaṃdine hotā bṛhatīṣu stotriyeṇaiva pratipadyate prāṇā vai bṛhatyaḥ prāṇān eva tad abhi pratipadyate

3.14.3

तं तृतीयपवमाने ऽसीदत् सो ऽनुष्टुभा वैश्वदेवम् प्रत्यपद्यत मृत्युम् एव तत् पर्यक्रामत् तं यज्ञायज्ञीये ऽसीदत् स वैश्वानरीयेणाग्निमारुतम् प्रत्यपद्यत मृत्युम् एव तत् पर्यक्रामद् वज्रो वै वैश्वानरीयम् प्रतिष्ठा यज्ञायज्ञीयं वज्रेणैव तत् प्रतिष्ठाया मृत्युं नुदते स सर्वान् पाशान् सर्वान् स्थाणून् मृत्योर् अतिमुच्य स्वस्त्य् एवोदमुच्यत स्वस्त्य् एव होतोन्मुच्यते सर्वायुः सर्वायुत्वाय

taṃ tṛtīyapavamāne 'sīdat so 'nuṣṭubhā vaiśvadevam pratyapadyata mṛtyum eva tat paryakrāmat taṃ yajñāyajñīye 'sīdat sa vaiśvānarīyeṇāgnimārutam pratyapadyata mṛtyum eva tat paryakrāmad vajro vai vaiśvānarīyam pratiṣṭhā yajñāyajñīyaṃ vajreṇaiva tat pratiṣṭhāyā mṛtyuṃ nudate sa sarvān pāśān sarvān sthāṇūn mṛtyor atimucya svasty evodamucyata svasty eva hotonmucyate sarvāyuḥ sarvāyutvāya

3.14.4

सर्वम् आयुर् एति य एवं वेद

sarvam āyur eti ya evaṃ veda

3.15.1

इन्द्रो वै वृत्रं हत्वा नास्तृषीति मन्यमानः पराः परावतो ऽगच्छत् स परमाम् एव परावतम् अगच्छद् अनुष्टुब् वै परमा परावद् वाग् वा अनुष्टुप् स वाचम् प्रविश्याशयत् तं सर्वाणि भूतानि विभज्यान्वैच्छंस् तम् पूर्वेद्युः पितरो ऽविन्दन्न् उत्तरम् अहर् देवास् तस्मात् पूर्वेद्युः पितृभ्यः क्रियत उत्तरम् अहर् देवान् यजन्ते

indro vai vṛtraṃ hatvā nāstṛṣīti manyamānaḥ parāḥ parāvato 'gacchat sa paramām eva parāvatam agacchad anuṣṭub vai paramā parāvad vāg vā anuṣṭup sa vācam praviśyāśayat taṃ sarvāṇi bhūtāni vibhajyānvaicchaṃs tam pūrvedyuḥ pitaro 'vindann uttaram ahar devās tasmāt pūrvedyuḥ pitṛbhyaḥ kriyata uttaram ahar devān yajante

3.15.2

ते ऽब्रुवन्न् अभिषुणवामैव तथा वाव न आशिष्ठम् आगमिष्यतीति तथेति ते ऽभ्यषुण्वंस् त आ त्वा रथं यथोतय इत्य् एवैनम् आवर्तयन्न् इदं वसो सुतम् अन्ध इत्य् एवैभ्यः सुतकीर्त्याम् आविर् अभवद् इन्द्र नेदीय एद् इहीत्य् एवैनम् मध्यम् प्रापादयन्त

te 'bruvann abhiṣuṇavāmaiva tathā vāva na āśiṣṭham āgamiṣyatīti tatheti te 'bhyaṣuṇvaṃs ta ā tvā rathaṃ yathotaya ity evainam āvartayann idaṃ vaso sutam andha ity evaibhyaḥ sutakīrtyām āvir abhavad indra nedīya ed ihīty evainam madhyam prāpādayanta

3.15.3

आगतेन्द्रेण यज्ञेन यजते सेन्द्रेण यज्ञेन राध्नोति य एवं वेद

āgatendreṇa yajñena yajate sendreṇa yajñena rādhnoti ya evaṃ veda

3.16.1

इन्द्रं वै वृत्रं जघ्निवांसं नास्तृतेति मन्यमानाः सर्वा देवता अजहुस् तम् मरुत एव स्वापयो नाजहुः प्राणा वै मरुतः स्वापयः प्राणा हैवैनम् तन् नाजहुस् तस्माद् एषो ऽच्युतः स्वापिमान् प्रगाथः शस्यत आ स्वापे स्वापिभिर् इति

indraṃ vai vṛtraṃ jaghnivāṃsaṃ nāstṛteti manyamānāḥ sarvā devatā ajahus tam maruta eva svāpayo nājahuḥ prāṇā vai marutaḥ svāpayaḥ prāṇā haivainam tan nājahus tasmād eṣo 'cyutaḥ svāpimān pragāthaḥ śasyata ā svāpe svāpibhir iti

3.16.2

अपि ह यद्य् ऐन्द्रम् एवात ऊर्ध्वं छन्दः शस्यते तद्ध सर्वम् मरुत्वतीयम् भवत्य् एष चेद् अच्युतः स्वापिमान् प्रगाथः शस्यत आ स्वापे स्वापिभिर् इति

api ha yady aindram evāta ūrdhvaṃ chandaḥ śasyate taddha sarvam marutvatīyam bhavaty eṣa ced acyutaḥ svāpimān pragāthaḥ śasyata ā svāpe svāpibhir iti

3.17.1

ब्राह्मणस्पत्यम् प्रगाथं शंसति

brāhmaṇaspatyam pragāthaṃ śaṃsati

3.17.2

बृहस्पतिपुरोहिता वै देवा अजयन् स्वर्गं लोकं व्य् अस्मिंल्लोके ऽजयन्त तथैवैतद् यजमानो बृहस्पतिपुरोहित एव जयति स्वर्गं लोकं व्य् अस्मिंल्लोके जयते

bṛhaspatipurohitā vai devā ajayan svargaṃ lokaṃ vy asmiṃlloke 'jayanta tathaivaitad yajamāno bṛhaspatipurohita eva jayati svargaṃ lokaṃ vy asmiṃlloke jayate

3.17.3

तौ वा एतौ प्रगाथाव् अस्तुतौ सन्तौ पुनरादायं शस्येते तद् आहुर् यन् न किंचनास्तुतं सत् पुनरादायं शस्यते ऽथ कस्माद् एतौ प्रगाथाव् अस्तुतौ सन्तौ पुनरादायं शस्येते इति

tau vā etau pragāthāv astutau santau punarādāyaṃ śasyete tad āhur yan na kiṃcanāstutaṃ sat punarādāyaṃ śasyate 'tha kasmād etau pragāthāv astutau santau punarādāyaṃ śasyete iti

3.17.4

पवमानोक्थं वा एतद् यन् मरुत्वतीयं षट्सु वा अत्र गायत्रीषु स्तुवते षट्सु बृहतीषु तिसृषु त्रिष्टुप्सु स वा एष त्रिछन्दाः पञ्चदशो माध्यंदिनः पवमानस् तद् आहुः कथं त एष त्रिछन्दाः पञ्चदशो माध्यंदिनः पवमानो ऽनुशस्तो भवतीति

pavamānokthaṃ vā etad yan marutvatīyaṃ ṣaṭsu vā atra gāyatrīṣu stuvate ṣaṭsu bṛhatīṣu tisṛṣu triṣṭupsu sa vā eṣa trichandāḥ pañcadaśo mādhyaṃdinaḥ pavamānas tad āhuḥ kathaṃ ta eṣa trichandāḥ pañcadaśo mādhyaṃdinaḥ pavamāno 'nuśasto bhavatīti

3.17.5

ये एव गायत्र्या उत्तरे प्रतिपदो यो गायत्रो ऽनुचरस् ताभिर् एवास्य गायत्र्यो ऽनुशस्ता भवन्त्य् एताभ्याम् एवास्य प्रगाथाभ्याम् बृहत्यो ऽनुशस्ता भवन्ति

ye eva gāyatryā uttare pratipado yo gāyatro 'nucaras tābhir evāsya gāyatryo 'nuśastā bhavanty etābhyām evāsya pragāthābhyām bṛhatyo 'nuśastā bhavanti

3.17.6

तासु वा एतासु बृहतीषु सामगा रौरवयौधाजयाभ्याम् पुनरादायं स्तुवते तस्माद् एतौ प्रगाथावस्तुतौ सन्तौ पुनरादायं शस्येते तच् छस्त्रेण स्तोत्रम् अन्वैति

tāsu vā etāsu bṛhatīṣu sāmagā rauravayaudhājayābhyām punarādāyaṃ stuvate tasmād etau pragāthāvastutau santau punarādāyaṃ śasyete tac chastreṇa stotram anvaiti

3.17.7

ये एव त्रिष्टुभौ धाय्ये यत् त्रैष्टुभं निविद्धानम् ताभिर् एवास्य त्रिष्टुभो ऽनुशस्ता भवन्ति

ye eva triṣṭubhau dhāyye yat traiṣṭubhaṃ nividdhānam tābhir evāsya triṣṭubho 'nuśastā bhavanti

Aitareyabrāhmaṇa