2.29.4

द्विर् ऋतुनेत्य् उपरिष्टाद् व्यानम् एव तद् यजमाने दधति

dvir ṛtunety upariṣṭād vyānam eva tad yajamāne dadhati

2.29.5

स वा अयम् प्राणस् त्रेधा विहितः प्राणो ऽपानो व्यान इति तद् यद् ऋतुनर्तुभिर् ऋतुनेति यजन्ति प्राणानां संतत्यै प्राणानाम् अव्यवच्छेदाय

sa vā ayam prāṇas tredhā vihitaḥ prāṇo 'pāno vyāna iti tad yad ṛtunartubhir ṛtuneti yajanti prāṇānāṃ saṃtatyai prāṇānām avyavacchedāya

2.29.6

प्राणा वा ऋतुयाजा नर्तुयाजानाम् अनुवषट्कुर्याद् असंस्थिता वा ऋतव एकैक एव

prāṇā vā ṛtuyājā nartuyājānām anuvaṣaṭkuryād asaṃsthitā vā ṛtava ekaika eva

2.29.7

यद् ऋतुयाजानाम् अनुवषट्कुर्याद् असंस्थितान् ऋतून् संस्थापयेत् संस्था वा एषा यद् अनुवषट्कारो य एनं तत्र ब्रूयाद् असंस्थितान् ऋतून् समतिष्ठिपद् दुष्षमम् भविष्यतीति शश्वत् तथा स्यात् तस्मान् नर्तुयाजानाम् अनुवषट्कुर्यात्

yad ṛtuyājānām anuvaṣaṭkuryād asaṃsthitān ṛtūn saṃsthāpayet saṃsthā vā eṣā yad anuvaṣaṭkāro ya enaṃ tatra brūyād asaṃsthitān ṛtūn samatiṣṭhipad duṣṣamam bhaviṣyatīti śaśvat tathā syāt tasmān nartuyājānām anuvaṣaṭkuryāt

2.30.1

प्राणा वै द्विदेवत्याः पशव इﾱआ द्विदेवत्यान् भक्षयित्वेﾱआम् उपह्वयते पशवो वा इﾱआ पशून् एव तद् उपह्वयते पशून् यजमाने दधाति

prāṇā vai dvidevatyāḥ paśava iﾱā dvidevatyān bhakṣayitveﾱām upahvayate paśavo vā iﾱā paśūn eva tad upahvayate paśūn yajamāne dadhāti

2.30.2

तद् आहुर् अवान्तरेﾱआम् पूर्वाम् प्राश्नीयात् होतृचमसम् भक्षयेत् इति

tad āhur avāntareﾱām pūrvām prāśnīyāt hotṛcamasam bhakṣayet iti

2.30.3

अवान्तरेﾱआम् एव पूर्वाम् प्राश्नीयाद् अथ होतृचमसम् भक्षयेत्

avāntareﾱām eva pūrvām prāśnīyād atha hotṛcamasam bhakṣayet

2.30.4

यद् वाव द्विदेवत्यान् पूर्वान् भक्षयति तेनास्य सोमपीथः पूर्वो भक्षितो भवति तस्माद् अवान्तरेﾱआम् एव पूर्वाम् प्राश्नीयाद् अथ होतृचमसम् भक्षयेत् तद् उभयतो ऽन्नाद्यम् परिगृह्णाति सोमपीथाभ्याम् अन्नाद्यस्य परिगृहीत्यै

yad vāva dvidevatyān pūrvān bhakṣayati tenāsya somapīthaḥ pūrvo bhakṣito bhavati tasmād avāntareﾱām eva pūrvām prāśnīyād atha hotṛcamasam bhakṣayet tad ubhayato 'nnādyam parigṛhṇāti somapīthābhyām annādyasya parigṛhītyai

2.30.5

प्राणा वै द्विदेवत्या आत्मा होतृचमसो द्विदेवत्यानां संस्रवान् होतृचमसे समवनयत्य् आत्मन्य् एव तद्धोता प्राणान् समवनयते सर्वायुः सर्वायुत्वाय

prāṇā vai dvidevatyā ātmā hotṛcamaso dvidevatyānāṃ saṃsravān hotṛcamase samavanayaty ātmany eva taddhotā prāṇān samavanayate sarvāyuḥ sarvāyutvāya

2.30.6

सर्वम् आयुर् एति य एवं वेद

sarvam āyur eti ya evaṃ veda

2.31.1

देवा वै यद् एव यज्ञे ऽकुर्वंस् तद् असुरा अकुर्वंस् ते समावद्वीर्या एवासन् न व्यावर्तन्त ततो वै देवा एतं तूष्णींशंसम् अपश्यंस् तम् एषाम् असुरा नान्ववायंस् तूष्णींसारो वा एष यत् तूष्णींशंसः

devā vai yad eva yajñe 'kurvaṃs tad asurā akurvaṃs te samāvadvīryā evāsan na vyāvartanta tato vai devā etaṃ tūṣṇīṃśaṃsam apaśyaṃs tam eṣām asurā nānvavāyaṃs tūṣṇīṃsāro vā eṣa yat tūṣṇīṃśaṃsaḥ

2.31.2

देवा वै यं यम् एव वज्रम् असुरेभ्य उदयच्छंस् तं तम् एषाम् असुराः प्रत्यबुध्यन्त ततो वै देवा एतं तूष्णींशंसं वज्रम् अपश्यंस् तम् एभ्य उदयच्छंस् तम् एषाम् असुरा न प्रत्यबुध्यन्त तम् एभ्यः प्राहरंस् तेनैनान् अप्रतिबुद्धेनाघ्नंस् ततो वै देवा अभवन् परासुराः

devā vai yaṃ yam eva vajram asurebhya udayacchaṃs taṃ tam eṣām asurāḥ pratyabudhyanta tato vai devā etaṃ tūṣṇīṃśaṃsaṃ vajram apaśyaṃs tam ebhya udayacchaṃs tam eṣām asurā na pratyabudhyanta tam ebhyaḥ prāharaṃs tenainān apratibuddhenāghnaṃs tato vai devā abhavan parāsurāḥ

2.31.3

भवत्य् आत्मना परास्य द्विषन् पाप्मा भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद

bhavaty ātmanā parāsya dviṣan pāpmā bhrātṛvyo bhavati ya evaṃ veda

2.31.4

ते वै देवा विजितिनो मन्यमाना यज्ञम् अतन्वत तम् एषाम् असुरा अभ्यायन् यज्ञवेशसम् एषां करिष्याम इति तान् समन्तम् एवोदारान् परियत्तान् उदपश्यंस् ते ऽब्रुवन् संस्थापयामेमं यज्ञं यज्ञं नो ऽसुरा मा वधिषुर् इति तथेति तं तूष्णींशंसे संस्थापयन् भूर् अग्निर् ज्योतिर् ज्योतिर् अग्निर् इत्य् आज्यप्रौगे संस्थापयन्न् इन्द्रो ज्योतिर् भुवो ज्योतिर् इन्द्र इति निष्केवल्यमरुत्वतीये संस्थापयन् सूर्यो ज्योतिर् ज्योतिः स्वः सूर्य इति वैश्वदेवाग्निमारुते संस्थापयंस् तम् एवं तूष्णींशंसे संस्थापयंस् तम् एवं तूष्णींशंसे संस्थाप्य तेनारिष्टेनोदृचम् आश्नुवत

te vai devā vijitino manyamānā yajñam atanvata tam eṣām asurā abhyāyan yajñaveśasam eṣāṃ kariṣyāma iti tān samantam evodārān pariyattān udapaśyaṃs te 'bruvan saṃsthāpayāmemaṃ yajñaṃ yajñaṃ no 'surā mā vadhiṣur iti tatheti taṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃsthāpayan bhūr agnir jyotir jyotir agnir ity ājyaprauge saṃsthāpayann indro jyotir bhuvo jyotir indra iti niṣkevalyamarutvatīye saṃsthāpayan sūryo jyotir jyotiḥ svaḥ sūrya iti vaiśvadevāgnimārute saṃsthāpayaṃs tam evaṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃsthāpayaṃs tam evaṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃsthāpya tenāriṣṭenodṛcam āśnuvata

2.31.5

स तदा वाव यज्ञः संतिष्ठते यदा होता तूष्णींशंसं शंसति

sa tadā vāva yajñaḥ saṃtiṣṭhate yadā hotā tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati

2.31.6

स य एनं शस्ते तूष्णींशंस उप वा वदेद् अनु वा व्याहरेत् तम् ब्रूयाद् एष एवैताम् आर्तिम् आरिष्यति प्रातर् वाव वयम् अद्येमं शस्ते तूष्णींशंसे संस्थापयामस् तं यथा गृहान् इतं कर्मणानुसमियाद् एवम् एवैनम् इदम् अनुसमिम इति सो ह वाव ताम् आर्तिम् ऋच्छति य एवं विद्वान् संशस्ते तूष्णींशंस उप वा वदत्य् अनु वा व्याहरति तस्माद् एवं विद्वान् संशस्ते तूष्णींशंसे नोपवदेन् नानुव्याहरेत्

sa ya enaṃ śaste tūṣṇīṃśaṃsa upa vā vaded anu vā vyāharet tam brūyād eṣa evaitām ārtim āriṣyati prātar vāva vayam adyemaṃ śaste tūṣṇīṃśaṃse saṃsthāpayāmas taṃ yathā gṛhān itaṃ karmaṇānusamiyād evam evainam idam anusamima iti so ha vāva tām ārtim ṛcchati ya evaṃ vidvān saṃśaste tūṣṇīṃśaṃsa upa vā vadaty anu vā vyāharati tasmād evaṃ vidvān saṃśaste tūṣṇīṃśaṃse nopavaden nānuvyāharet

2.32.1

चक्षूंषि वा एतानि सवनानां यत् तूष्णींशंसो भूर् अग्निर् ज्योतिर् ज्योतिर् अग्निर् इति प्रातःसवनस्य चक्षुषी इन्द्रो ज्योतिर् भुवो ज्योतिर् इन्द्र इति माध्यंदिनस्य सवनस्य चक्षुषी सूर्यो ज्योतिर् ज्योतिः स्वः सूर्य इति तृतीयसवनस्य चक्षुषी

cakṣūṃṣi vā etāni savanānāṃ yat tūṣṇīṃśaṃso bhūr agnir jyotir jyotir agnir iti prātaḥsavanasya cakṣuṣī indro jyotir bhuvo jyotir indra iti mādhyaṃdinasya savanasya cakṣuṣī sūryo jyotir jyotiḥ svaḥ sūrya iti tṛtīyasavanasya cakṣuṣī

2.32.2

चक्षुष्मद्भिः सवनै राध्नोति चक्षुष्मद्भिः सवनैः स्वर्गं लोकम् एति य एवं वेद

cakṣuṣmadbhiḥ savanai rādhnoti cakṣuṣmadbhiḥ savanaiḥ svargaṃ lokam eti ya evaṃ veda

2.32.3

चक्षुर् वा एतद् यज्ञस्य यत् तूष्णींशंस एका सती व्याहृतिर् द्वेधोच्यते तस्माद् एकं सच् चक्षुर् द्वेधा

cakṣur vā etad yajñasya yat tūṣṇīṃśaṃsa ekā satī vyāhṛtir dvedhocyate tasmād ekaṃ sac cakṣur dvedhā

2.32.4

मूलं वा एतद् यज्ञस्य यत् तूष्णींशंसो यं कामयेतानायतनवान् स्याद् इति नास्य यज्ञे तूष्णींशंसं शंसेद् उन्मूलम् एव तद् यज्ञम् पराभवन्तम् अनु पराभवति

mūlaṃ vā etad yajñasya yat tūṣṇīṃśaṃso yaṃ kāmayetānāyatanavān syād iti nāsya yajñe tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsed unmūlam eva tad yajñam parābhavantam anu parābhavati

Aitareyabrāhmaṇa