4.3.1

अथातश् छन्दांस्य् एव व्यतिषजत्य् आ त्वा वहन्तु हरय उपो षु शृणुही गिर इति गायत्रीश् च पङ्क्तीश् च व्यतिषजति गायत्रो वै पुरुषः पाङ्क्ताः पशवः पुरुषम् एव तत् पशुभिर् व्यतिषजति पशुषु प्रतिष्ठापयति यद् उ गायत्री च पङ्क्तिश् च ते द्वे अनुष्टुभौ तेनो वाचो रूपाद् अनुष्टुभो रूपाद् वज्ररूपान् नैति

athātaś chandāṃsy eva vyatiṣajaty ā tvā vahantu haraya upo ṣu śṛṇuhī gira iti gāyatrīś ca paṅktīś ca vyatiṣajati gāyatro vai puruṣaḥ pāṅktāḥ paśavaḥ puruṣam eva tat paśubhir vyatiṣajati paśuṣu pratiṣṭhāpayati yad u gāyatrī ca paṅktiś ca te dve anuṣṭubhau teno vāco rūpād anuṣṭubho rūpād vajrarūpān naiti

4.3.2

यदिन्द्र पृतनाज्ये ऽयं ते अस्तु हर्यत इत्य् उष्णिहश् च बृहतीश् च व्यतिषजत्य् औष्णिहो वै पुरुषो बार्हताः पशवः पुरुषम् एव तत् पशुभिर् व्यतिषजति पशुषु प्रतिष्ठापयति यद् उष्णिक् च बृहती च ते द्वे अनुष्टुभौ तेनो वाचो रूपाद् अनुष्टुभो रूपाद् वज्ररूपान् नैति

yadindra pṛtanājye 'yaṃ te astu haryata ity uṣṇihaś ca bṛhatīś ca vyatiṣajaty auṣṇiho vai puruṣo bārhatāḥ paśavaḥ puruṣam eva tat paśubhir vyatiṣajati paśuṣu pratiṣṭhāpayati yad uṣṇik ca bṛhatī ca te dve anuṣṭubhau teno vāco rūpād anuṣṭubho rūpād vajrarūpān naiti

4.3.3

आ धूर्षु अस्मै ब्रह्मन् वीर ब्रह्मकृतिं जुषाण इति द्विपदां च त्रिष्टुभं च व्यतिषजति द्विपाद् वै पुरुषो वीर्यं त्रिष्टुप् पुरुषम् एव तद् वीर्येण व्यतिषजति वीर्ये प्रतिष्ठापयति तस्मात् पुरुषो वीर्ये प्रतिष्ठितः सर्वेषाम् पशूनां वीर्यवत्तमो यद् उ द्विपदा च विंशत्यक्षरा त्रिष्टुप् च ते द्वे अनुष्टुभौ तेनो वाचो रूपाद् अनुष्टुभो रूपाद् वज्ररूपान्नैति

ā dhūrṣu asmai brahman vīra brahmakṛtiṃ juṣāṇa iti dvipadāṃ ca triṣṭubhaṃ ca vyatiṣajati dvipād vai puruṣo vīryaṃ triṣṭup puruṣam eva tad vīryeṇa vyatiṣajati vīrye pratiṣṭhāpayati tasmāt puruṣo vīrye pratiṣṭhitaḥ sarveṣām paśūnāṃ vīryavattamo yad u dvipadā ca viṃśatyakṣarā triṣṭup ca te dve anuṣṭubhau teno vāco rūpād anuṣṭubho rūpād vajrarūpānnaiti

4.3.4

एष ब्रह्मा प्र ते महे विदथे शंसिषं हरी इति द्विपदाश् च जगतीश् च व्यतिषजति द्विपाद् वै पुरुषो जागताः पशवः पुरुषम् एव तत् पशुभिर् व्यतिषजति पशुषु प्रतिष्ठापयति तस्मात् पुरुषः पशुषु प्रतिष्ठितो ऽत्ति चैनान् अधि च तिष्ठति वशे चास्य यद् उ द्विपदा च षोﾱअशाक्षरा जगती च ते द्वे अनुष्टुभौ तेनो वाचो रूपाद् अनुष्टुभो रूपाद् वज्ररूपान् नैति

eṣa brahmā pra te mahe vidathe śaṃsiṣaṃ harī iti dvipadāś ca jagatīś ca vyatiṣajati dvipād vai puruṣo jāgatāḥ paśavaḥ puruṣam eva tat paśubhir vyatiṣajati paśuṣu pratiṣṭhāpayati tasmāt puruṣaḥ paśuṣu pratiṣṭhito 'tti cainān adhi ca tiṣṭhati vaśe cāsya yad u dvipadā ca ṣoﾱaśākṣarā jagatī ca te dve anuṣṭubhau teno vāco rūpād anuṣṭubho rūpād vajrarūpān naiti

4.3.5

त्रिकद्रुकेषु महिषो यवाशिरम् प्रो ष्व् अस्मै पुरोरथम् इत्य् अतिच्छन्दसः शंसति छन्दसां वै यो रसो ऽत्यक्षरत् सो ऽतिच्छन्दसम् अभ्य् अत्यक्षरत् तद् अतिच्छन्दसो ऽतिच्छन्दस्त्वं सर्वेभ्यो वा एष छन्दोभ्यः संनिर्मितो यत् षोﾱअशी तद् यद् अतिच्छन्दसः शंसति सर्वेभ्य एवैनं तच् छन्दोभ्यः संनिर्मिमीते

trikadrukeṣu mahiṣo yavāśiram pro ṣv asmai puroratham ity aticchandasaḥ śaṃsati chandasāṃ vai yo raso 'tyakṣarat so 'ticchandasam abhy atyakṣarat tad aticchandaso 'ticchandastvaṃ sarvebhyo vā eṣa chandobhyaḥ saṃnirmito yat ṣoﾱaśī tad yad aticchandasaḥ śaṃsati sarvebhya evainaṃ tac chandobhyaḥ saṃnirmimīte

4.3.6

सर्वेभ्यश् छन्दोभ्यः संनिर्मितेन षोﾱअशिना राध्नोति य एवं वेद

sarvebhyaś chandobhyaḥ saṃnirmitena ṣoﾱaśinā rādhnoti ya evaṃ veda

4.4.1

महानाम्नीनाम् उपसर्गान् उपसृजति

mahānāmnīnām upasargān upasṛjati

4.4.2

अयं वै लोकः प्रथमा महानाम्न्य् अन्तरिक्षलोको द्वितीयासौ लोकस् तृतीया सर्वेभ्यो वा एष लोकेभ्यः संनिर्मितो यत्षोﾱअशी तद् यन् महानाम्नीनाम् उपसर्गान् उपसृजति सर्वेभ्य एवैनं तल् लोकेभ्यः संनिर्मिमीते

ayaṃ vai lokaḥ prathamā mahānāmny antarikṣaloko dvitīyāsau lokas tṛtīyā sarvebhyo vā eṣa lokebhyaḥ saṃnirmito yatṣoﾱaśī tad yan mahānāmnīnām upasargān upasṛjati sarvebhya evainaṃ tal lokebhyaḥ saṃnirmimīte

4.4.3

सर्वेभ्यो लोकेभ्यः संनिर्मितेन षोﾱअशिना राध्नोति य एवं वेद

sarvebhyo lokebhyaḥ saṃnirmitena ṣoﾱaśinā rādhnoti ya evaṃ veda

4.4.4

प्र प्र वस् त्रिष्टुभम् इषम् अर्चत प्रार्चत यो व्यतीṁर् अफाणयद् इति प्रज्ञाता अनुष्टुभः शंसति तद् यथेह चेह चापथेन चरित्वा पन्थानम् पर्यवेयात् तादृक् तद् यत् प्रज्ञाता अनुष्टुभः शंसति

pra pra vas triṣṭubham iṣam arcata prārcata yo vyatīṁr aphāṇayad iti prajñātā anuṣṭubhaḥ śaṃsati tad yatheha ceha cāpathena caritvā panthānam paryaveyāt tādṛk tad yat prajñātā anuṣṭubhaḥ śaṃsati

4.4.5

स यो व्याप्तो गतश्रीर् इव मन्येताविहृतं षोﾱअशिनं शंसयेन् नेच् छन्दसां कृच्छ्राद् अवपद्या इत्य् अथ यः पाप्मानम् अपजिघांसुः स्याद् विहृतं षोﾱअशिनं शंसयेद् व्यतिषक्त इव वै पुरुषः पाप्मना व्यतिषक्तम् एवास्मै तत् पाप्मानं शमलं हन्ति

sa yo vyāpto gataśrīr iva manyetāvihṛtaṃ ṣoﾱaśinaṃ śaṃsayen nec chandasāṃ kṛcchrād avapadyā ity atha yaḥ pāpmānam apajighāṃsuḥ syād vihṛtaṃ ṣoﾱaśinaṃ śaṃsayed vyatiṣakta iva vai puruṣaḥ pāpmanā vyatiṣaktam evāsmai tat pāpmānaṃ śamalaṃ hanti

4.4.6

अप पाप्मानं हते य एवं वेद

apa pāpmānaṃ hate ya evaṃ veda

4.4.7

उद् यद् ब्रध्नस्य विष्टपम् इत्य् उत्तमया परिदधाति स्वर्गो वै लोको ब्रध्नस्य विष्टपम् स्वर्गम् एव तल् लोकं यजमानं गमयति

ud yad bradhnasya viṣṭapam ity uttamayā paridadhāti svargo vai loko bradhnasya viṣṭapam svargam eva tal lokaṃ yajamānaṃ gamayati

4.4.8

अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानाम् इति यजति

apāḥ pūrveṣāṃ harivaḥ sutānām iti yajati

4.4.9

सर्वेभ्यो वा एष सवनेभ्यः संनिर्मितो यत् षोﾱअशी तद् यद् अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानाम् इति यजति पीतवद् वै प्रातःसवनम् प्रातःसवनाद् एवैनं तत् संनिर्मिमीते

sarvebhyo vā eṣa savanebhyaḥ saṃnirmito yat ṣoﾱaśī tad yad apāḥ pūrveṣāṃ harivaḥ sutānām iti yajati pītavad vai prātaḥsavanam prātaḥsavanād evainaṃ tat saṃnirmimīte

4.4.10

अथो इदं सवनं केवलं त इति माध्यंदिनं वै सवनं केवलम् माध्यंदिनाद् एवैनं तत् सवनात् संनिर्मिमीते

atho idaṃ savanaṃ kevalaṃ ta iti mādhyaṃdinaṃ vai savanaṃ kevalam mādhyaṃdinād evainaṃ tat savanāt saṃnirmimīte

4.4.11

ममद्धि सोमम् मधुमन्तम् इन्द्रेति मद्वद् वै तृतीयसवनं तृतीयसवनाद् एवैनं तत् संनिर्मिमीते

mamaddhi somam madhumantam indreti madvad vai tṛtīyasavanaṃ tṛtīyasavanād evainaṃ tat saṃnirmimīte

4.4.12

सत्रा वृषञ् जठर आ वृषस्वेति वृषण्वद् वै षोﾱअशिनो रूपं सर्वेभ्यो वा एष सवनेभ्यः संनिर्मितो यत् षोﾱअशी तद् यद् अपाः पूर्वेषां हरिवः सुतानाम् इति यजति सर्वेभ्य एवैनं तत् सवनेभ्यः संनिर्मिमीते

satrā vṛṣañ jaṭhara ā vṛṣasveti vṛṣaṇvad vai ṣoﾱaśino rūpaṃ sarvebhyo vā eṣa savanebhyaḥ saṃnirmito yat ṣoﾱaśī tad yad apāḥ pūrveṣāṃ harivaḥ sutānām iti yajati sarvebhya evainaṃ tat savanebhyaḥ saṃnirmimīte

4.4.13

सर्वेभ्यः सवनेभ्यः संनिर्मितेन षोﾱअशिना राध्नोति य एवं वेद

sarvebhyaḥ savanebhyaḥ saṃnirmitena ṣoﾱaśinā rādhnoti ya evaṃ veda

4.4.14

महानाम्नीनाम् पञ्चाक्षरान् उपसर्गान् उपसृजत्य् एकादशाक्षरेषु पादेषु सर्वेभ्यो वा एष छन्दोभ्यः संनिर्मितो यत् षोﾱअशी तद् यन् महानाम्नीनाम् पञ्चाक्षरान् उपसर्गान् उपसृजत्य् एकादशाक्षरेषु पादेषु सर्वेभ्य एवैनं तच् छन्दोभ्यः संनिर्मिमीते

mahānāmnīnām pañcākṣarān upasargān upasṛjaty ekādaśākṣareṣu pādeṣu sarvebhyo vā eṣa chandobhyaḥ saṃnirmito yat ṣoﾱaśī tad yan mahānāmnīnām pañcākṣarān upasargān upasṛjaty ekādaśākṣareṣu pādeṣu sarvebhya evainaṃ tac chandobhyaḥ saṃnirmimīte

Aitareyabrāhmaṇa