2.3.3.8

स एष यज्ञानां सम्पन्नतमो यत् सोम एतस्मिन् ह्य् एताः पञ्च विधा अधिगम्यन्ते यत् प्राक् सवनेभ्यः सैका विधा त्रीणि सवनानि यद् ऊर्ध्वं सा पञ्चमी

sa eṣa yajñānāṃ sampannatamo yat soma etasmin hy etāḥ pañca vidhā adhigamyante yat prāk savanebhyaḥ saikā vidhā trīṇi savanāni yad ūrdhvaṃ sā pañcamī

2.3.4.1

यो ह वै यज्ञे यज्ञं वेदाहन्य् अहर् देवेषु देवम् अध्यूढं स संप्रतिवित्

yo ha vai yajñe yajñaṃ vedāhany ahar deveṣu devam adhyūḍhaṃ sa saṃprativit

2.3.4.2

एष वै यज्ञे यज्ञो ऽहन्य् अहर् देवेषु देवो ऽध्यूढो यद् एतन् महद् उक्थम्

eṣa vai yajñe yajño 'hany ahar deveṣu devo 'dhyūḍho yad etan mahad uktham

2.3.4.3

तद् एतत् पञ्चविधं त्रिवृत् पञ्चदशं सप्तदशम् एकविंशं पञ्चविंशम् इति स्तोमतो गायत्रं रथन्तरं बृहद् भद्रं राजनम् इति सामतो गायत्र्य् उष्णिग् बृहती त्रिष्टुब् द्विपदेति छन्दस्तः शिरो दक्षिणः पक्ष उत्तरः पक्षः पुच्छम् आत्मेत्य् आख्यानम्

tad etat pañcavidhaṃ trivṛt pañcadaśaṃ saptadaśam ekaviṃśaṃ pañcaviṃśam iti stomato gāyatraṃ rathantaraṃ bṛhad bhadraṃ rājanam iti sāmato gāyatry uṣṇig bṛhatī triṣṭub dvipadeti chandastaḥ śiro dakṣiṇaḥ pakṣa uttaraḥ pakṣaḥ puccham ātmety ākhyānam

2.3.4.4

पञ्चकृत्वः प्रस्तौति पञ्चकृत्व उद्गायति पञ्चकृत्वः प्रतिहरति पञ्चकृत्व उपद्रवति पञ्चकृत्वो निधनम् उपयन्ति तत् स्तोभसहस्रं भवति

pañcakṛtvaḥ prastauti pañcakṛtva udgāyati pañcakṛtvaḥ pratiharati pañcakṛtva upadravati pañcakṛtvo nidhanam upayanti tat stobhasahasraṃ bhavati

2.3.4.5

एवं ह्य् एताः पञ्च विधा अनुशस्यन्ते यत् प्राक् तृचाशीतिभ्यः सैका विधा तिस्रस् तृचाशीतयो यद् ऊर्ध्वं सा पञ्चमी

evaṃ hy etāḥ pañca vidhā anuśasyante yat prāk tṛcāśītibhyaḥ saikā vidhā tisras tṛcāśītayo yad ūrdhvaṃ sā pañcamī

2.3.4.6

तद् एतत् सहस्रं तत् सर्वं तानि दश दशेति वै सर्वम् एतावती हि संख्या दश दशतस् तच्छतं दश शतानि तत् सहस्रं तत् सर्वम्

tad etat sahasraṃ tat sarvaṃ tāni daśa daśeti vai sarvam etāvatī hi saṃkhyā daśa daśatas tacchataṃ daśa śatāni tat sahasraṃ tat sarvam

2.3.4.7

तानि त्रीणि छन्दांसि भवन्ति त्रेधाविहितं वा इदम् अन्नम् अशनं पानं खादस् तद् एतैर् आप्नोति

tāni trīṇi chandāṃsi bhavanti tredhāvihitaṃ vā idam annam aśanaṃ pānaṃ khādas tad etair āpnoti

2.3.5.1

तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नम्

tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannam

2.3.5.2

तद्धैतद् एके नानाछन्दसां सहस्रं प्रतिजानते किम् अन्यत् सद् अन्यद् ब्रूयामेति

taddhaitad eke nānāchandasāṃ sahasraṃ pratijānate kim anyat sad anyad brūyāmeti

2.3.5.3

त्रिष्टुप्सहस्रम् एके जगतीसहस्रम् एके ऽनुष्टुप्सहस्रम् एके

triṣṭupsahasram eke jagatīsahasram eke 'nuṣṭupsahasram eke

2.3.5.4

तद् उक्तम् ऋषिणा

tad uktam ṛṣiṇā

2.3.5.5

अनुष्टुभम् अनु चर्चूर्यमाणम् इन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषेति

anuṣṭubham anu carcūryamāṇam indraṃ ni cikyuḥ kavayo manīṣeti

2.3.5.6

वाचि वै तद् ऐन्द्रं प्राणं न्यचायन्न् इत्य् एतत् तद् उक्तं भवति

vāci vai tad aindraṃ prāṇaṃ nyacāyann ity etat tad uktaṃ bhavati

2.3.5.7

स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर् भवितोर् ईश्वरो ह तु पुरायुषः प्रैतोर् इति ह स्माहाकृत्स्नो ह्य् एष आत्मा यद् वाग् अभि हि प्राणेन मनसे ऽस्यमानो वाचा नानुभवति

sa heśvaro yaśasvī kalyāṇakīrtir bhavitor īśvaro ha tu purāyuṣaḥ praitor iti ha smāhākṛtsno hy eṣa ātmā yad vāg abhi hi prāṇena manase 'syamāno vācā nānubhavati

2.3.5.8

बृहतीम् अभिसंपादयेद् एष वै कृत्स्न आत्मा यद् बृहती

bṛhatīm abhisaṃpādayed eṣa vai kṛtsna ātmā yad bṛhatī

2.3.5.9

सो ऽयम् आत्मा सर्वतः शरीरैः परिवृतस् तद् यथायम् आत्मा सर्वतः शरीरैः परिवृत एवम् एव बृहती सर्वतश् छन्दोभिः परिवृता

so 'yam ātmā sarvataḥ śarīraiḥ parivṛtas tad yathāyam ātmā sarvataḥ śarīraiḥ parivṛta evam eva bṛhatī sarvataś chandobhiḥ parivṛtā

2.3.5.10

मध्यं ह्य् एषाम् अङ्गानाम् आत्मा मध्यं छन्दसां बृहती

madhyaṃ hy eṣām aṅgānām ātmā madhyaṃ chandasāṃ bṛhatī

2.3.5.11

स हेश्वरो यशस्वी कल्याणकीर्तिर् भवितोर् ईश्वरो ह तु पुरायुषः प्रैतोर् इति ह स्माह कृत्स्नो ह्य् एष आत्मा यद् बृहती तस्माद् बृहतीम् एवाभिसंपादयेत्

sa heśvaro yaśasvī kalyāṇakīrtir bhavitor īśvaro ha tu purāyuṣaḥ praitor iti ha smāha kṛtsno hy eṣa ātmā yad bṛhatī tasmād bṛhatīm evābhisaṃpādayet

2.3.6.1

तद् वा इदं बृहतीसहस्रं सम्पन्नं तस्य वा एतस्य बृहतीसहस्रस्य सम्पन्नस्यैकादशानुष्टुभां शतानि भवन्ति पञ्चविंशतिश् चानुष्टुभ आत्तं वै भूयसा कनीयः

tad vā idaṃ bṛhatīsahasraṃ sampannaṃ tasya vā etasya bṛhatīsahasrasya sampannasyaikādaśānuṣṭubhāṃ śatāni bhavanti pañcaviṃśatiś cānuṣṭubha āttaṃ vai bhūyasā kanīyaḥ

Aitareya-Āraṇyaka